Okres okołoporodowy to czas intensywnych zmian biologicznych, emocjonalnych i społecznych. U części kobiet może pojawić się przygnębienie, lęk, trudności w nawiązywaniu więzi z dzieckiem, a nawet poczucie bezradności. Jeśli tego rodzaju objawy utrzymują się dłużej i utrudniają codzienne funkcjonowanie, mogą wskazywać na depresję poporodową. Szacuje się, że dotyka ona ok. 10-22% kobiet po porodzie.
Wiele kobiet bagatelizuje swoje objawy z powodu lęku przed oceną lub braku pewności czy to jak się czują to normalny stan u mam czy depresja. Jednocześnie wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiednich metod leczenia – zarówno psychoterapeutycznych, jak i farmakologicznych – może znacząco poprawić jakość życia kobiety i jej zdolność do budowania zdrowej relacji z dzieckiem.
Z tego artykułu dowiesz się:
Czym jest depresja poporodowa?
Jakie są objawy depresji poporodowej?
Jakie są przyczyny depresji poporodowej?
Jak wygląda leczenie depresji poporodowej?
Co robić jeśli podejrzewam u siebie depresję poporodową?
Jakie są objawy depresji poporodowej?
Zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób ICD-11 objawy depresji mogą obejmować:
obniżony nastrój,
nadmierną płaczliwość,
trudności w nawiązaniu więzi z dzieckiem,
wycofywanie się z kontaktów z bliskimi,
utratę apetytu lub jedzenie znacznie więcej niż zwykle,
trudności ze snem (bezsenność lub spanie zbyt długo),
duże zmęczenie lub brak energii,
zmniejszona przyjemność z różnych zajęć i czynności,
silna drażliwość i złość,
obawy, że nie jest się dobrą mamą,
poczucie bezwartościowości wstydu, winy lub niekompetencji,
zmniejszona zdolność koncentracji lub podejmowania decyzji,
myśli o zrobieniu krzywdy sobie lub dziecku.
Dodatkowo w depresji poporodowej mogą pojawić się myśli takie jak:
„Nie nadaję się na matkę.”
„Nie potrafię się odpowiednio zaopiekować moim dzieckiem.”
„Na pewno popełnię jakiś błąd i mu zaszkodzę.”
„Nie poradzę sobie, zostanę z tym sama.”
„Nigdy nie będzie lepiej.”
„Nie dam rady tak funkcjonować.”
Każda mama może mieć nieprzyjemne myśli, na przykład w chwilach kiedy wszystkiego jest za dużo, kiedy jesteś zmęczona, kiedy coś się stało. Jednak jeśli te myśli przychodzą często, w różnych momentach, towarzyszy im smutek, lęk, płacz i trudno sobie z nimi poradzić to znak, że potrzebna jest pomoc.
Jakie są przyczyny depresji poporodowej?
Na pojawienie się depresji wpływ ma wiele czynników. Występowanie jednego z nich nie oznacza, że kobieta doświadczy depresji poporodowej, ale zwiększają one prawdopodobieństwo diagnozy:
duże zmiany hormonalne (wahania poziomu estrogenów, progesteronu, kortyzolu i prolaktyny)
wcześniejsze epizody depresji lub zaburzeń lękowych (również w czasie ciąży)
stresujące wydarzenia życiowe
brak wsparcia społecznego
słabe relacje z partnerem
kondycja zdrowotna mamy (np. cukrzyca)
trudny przebieg ciąży i porodu
poród przedwczesny
Jak wygląda leczenie depresji poporodowej?
Jeśli zmagasz się z obniżonym nastrojem, smutkiem czy przytłoczeniem po porodzie, pamiętaj, że depresja poporodowa to poważna choroba. Brak leczenia wpływa na Twoje zdrowie psychiczne obecnie i w przyszłości, jakość życia, interakcje z niemowlęciem oraz bliskimi, a także na rozwój dziecka.
PROFESJONALNA POMOC
Leczenie odbywa się podczas terapii w gabinecie psychologa lub psychoterapeuty. Podczas pierwszych spotkań zebrany zostanie wywiad, postawiona diagnoza oraz zaplanowany plan leczenia. Czasami może być konieczne skierowanie na konsultacje do psychiatry. W przypadku umiarkowanej lub ciężkiej depresji poporodowej lekarz psychiatra może zalecić stosowanie leków przeciwdepresyjnych, które są bezpieczne dla kobiet w ciąży oraz dla kobiet karmiących piersią. Dodatkowo coraz bardziej dostępną formą pomocy są grupy wsparcia dla mam. Zazwyczaj trwają od kilku do kilkunastu spotkań. Grupy te nie mają charakteru terapeutycznego, dlatego nie mogą zastąpić terapii czy leczenia farmakologicznego, ale mogą stanowić ich uzupełnienie. Dzięki temu kobiety mają okazję poznać inne mamy na podobnym etapie życia, które doświadczają podobnych wyzwań, emocji i dylematów.
SAMOPOMOC
Depresja poporodowa wpływa na codzienne funkcjonowanie. Dlatego oprócz profesjonalnej pomocy warto wprowadzić do swojego życia nawyki, które są formą profilaktyki i samopomocy:
Rozmawiaj z bliskimi o potrzebie wsparcia w codziennych czynnościach np. robieniu zakupów, gotowaniu czy sprzątaniu. Przyjmowanie pomocy jest ważnym elementem zdrowienia – pozwala uniknąć przeciążenia obowiązkami i redukuje zmęczenie.
Rozmawiaj z rodziną i przyjaciółmi o tym jak się czujesz. Mówienie o tym jak się czujesz może samo w sobie przynieść ulgę. Dodatkowo spędzanie czasu z ważnymi dla Ciebie osobami pozwoli Ci się wyregulować.
Codziennie postaraj się znaleźć czas tylko dla siebie. Każdy z nas czasami potrzebuje pobyć sam, wyciszyć się, skupić na sobie i choć może się to wydawać trudne, znalezienie już 15-30 minut dziennie na coś, co sprawia Ci przyjemność, może zrobić różnicę. To może być: ciepła kąpiel, czytanie książki, wyjście na spacer z psem, chwila z herbatą, po prostu to co lubisz.
Dbaj o dietę, aktywność fizyczną i sen – to podstawa zdrowia psychicznego. Zadbaj o zdrowe posiłki, jedz regularnie, wplataj aktywność fizyczną w codzienną rutynę (np. dłuższy spacer, zapis na zajęcia rekreacyjne z dzieckiem lub bez). Deficyt snu na początku macierzyństwa jest pewny, dlatego wykorzystuj te momenty, które masz na drzemki i regenerację.
Co robić jeśli podejrzewam u siebie depresję poporodową?
W pierwszym kroku możesz samodzielnie wykonać przesiewowy test na depresję poporodową. Test możesz wykonać tutaj.
Pamiętaj, że wynik testu to nie diagnoza, w tym celu potrzebna jest konsultacja ze specjalistą. Jeśli wynik wskazuje, że prawdopodobnie nie jest to epizod depresji, ale Ty czujesz, że jest ci trudno, to nadal warto porozmawiać o tym z psychologiem.
Porozmawiaj o tym jak się czujesz z położną/lekarzem pierwszego kontaktu lub psychologiem.
Porozmawiaj o tym ze swoją rodziną. Jeśli doświadczasz depresji poporodowej wsparcie najbliższych jest bardzo ważne.
Gdzie możesz znaleźć pomoc:
Poradnia Zdrowia Psychicznego (NFZ)
Centrum Zdrowia Psychicznego (NFZ), gdzie można uzyskać natychmiastową i bezpłatną pomoc przez całą dobę. Zgłoszenie się do Centrum nie wymaga skierowania, ani wcześniejszego umawiania wizyty.
Fundacje i ośrodki prywatne – Fundacja Bliskość oferuje konsultacje okołoporodowe online. Na konsultacje możesz zapisać się przez naszą stronę – umów wizytę.
Telefony Zaufania – kiedy czujesz, że jest Ci trudno i nie masz z kim porozmawiać, możesz skorzystać z bezpłatnych telefonów zaufania:
800 70 2222 – Linia wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego
116 123 – Kryzysowy Telefon Zaufania
Depresja poporodowa to choroba, którą można skutecznie leczyć. Jeśli zauważasz u siebie niepokojące objawy i potrzebujesz wsparcia, nie czekaj. Profesjonalna pomoc psychologiczna może znacząco poprawić Twoje samopoczucie i funkcjonowanie. Umów się na konsultację online.
Źródła:
- Agrawal, I., Mehendale, A. M., & Malhotra, R. (2022). Risk Factors of Postpartum Depression. Cureus, 14(10), e30898. https://doi.org/10.7759/cureus.30898
- O’Hara, M. W., & Wisner, K. L. (2014). Perinatal mental illness: definition, description and aetiology. Best practice & research Clinical obstetrics & gynaecology, 28(1), 3-12.
- Slomian, J., Honvo, G., Emonts, P., Reginster, J. Y., & Bruyère, O. (2019). Consequences of maternal postpartum depression: A systematic review of maternal and infant outcomes. Women’s health (London, England), 15, 1745506519844044. https://doi.org/10.1177/1745506519844044
World Health Organization. ICD-11, the 11th Revision of the International Classification of Diseases. (2018).
